نشانههای آوایی زبانهای رایج در ایران:
نشانههای آوایی زبان اورامی
در ادامه مباحث قبلی، کتاب راهنمای جامع توپونیمی ایران، به بررسی ویژگیهای واجی و آوایی دیگر زبانهای رایج در ایران نیز پرداخته است. زبانها به ترتیب الفبایی ذکر میشوند. ذیل هر بخش، نخست به محدودۀ تقریبی یا اصلی رواج زبان مورد نظر به تفکیک استان و شهرستان اشاره میشود، سپس توضیحاتی دربارۀ خانواده و گروه زبانی، گویشها و محدودۀ دقیق رواج آن زبان، حتی تا سطح روستا، ارائه میگردد. در ادامه همخوانها و واکههای ویژۀ زبان مورد بررسی در قالب جدولهایی ذکر و توصیف میشوند. در هر جدول بهترتیب، نشانۀ آوایی، توصیف زبانشناختی، نمونه(ها) و معنی آن(ها) درج میشود و در پایان نمای جغرافیایی زبان ارائه میگردد.
. اورامی (اورامانی، هورامی)
محدودۀ تقریبی رواج:
استان کرمانشاه: پاوه.
استان کردستان: سروآباد
اورامی یکی از زبانهای ایرانی غربی شمالی است (دبیرمقدم، 1402: 735؛ بلو، 1390-1393ب: 2/555). این زبان در بخش مرکزی و بخش نوسود شهرستان پاوه، شهر اورامانتخت و روستاهای اطراف آن: بلبر، بهرامآباد، خانقاه رزاب، درکی، دزلی، دل، دمیو، دورود، رزاب، ژیوار، سلین، کرآباد، کلجی، کماله، نوین، ورگهویر و ویسیان (همگی واقع در شهرستان سروآباد) و دهستان ژاورود شهرستان کامیاران متداول است (نقشبندی، 1375: 8، 12؛ خورشید، 1391: 77؛ کرد زعفرانلو کامبوزیا و سجادی، 1392؛ سجادی و کرد زعفرانلو کامبوزیا، 1393؛ سجادی، 1400: 11).
اورامانیها به دو دسته تقسیم میشوند: اورامانیهای لهون که در جنوب غربی رشتهکوههای شاهو مستقرند و اورامانیهای تخت که در شمال و شرق این رشتهکوه زندگی میکنند (بلو، 1390-1393ب: همانجا).
زبان اورامی را متعلّق به شاخۀ زبان گورانی دانستهاند (دبیرمقدم، 1402: همانجا؛ مکنزی، 1400: 29).
به گفتۀ علییاری بابُلقانی (1396: 29)، گوران از ایلهای نسبتاً بزرگ استان کرمانشاه است. بیشتر گورانیها در شهر گهوارۀ شهرستان دالاهو و روستاهای اطراف آن ساکناند.




نظر دهید